بازار مس در اواخر سال ۲۰۲۵ در فاز تنگنای تاریخی عرضه (Supply Squeeze) قرار گرفته است. این فلز که برای اجرای پروژهٔ کربنزدایی در جهان بسیار حیاتی است اما امروز با کمبود فزاینده در موجودی و اختلالات ساختاری تولید مواجه است.
نگاهی کوتاه به وضعیت مس در سه ماه پایانی سال ۲۰۲۵
در حال حاضر قیمت هر تن مس در بازار فلزات لندن حوالی ۱۰۵۰۰ دلار به ازای هر تن است. با این همه، اخیرا شاهد افزایش آهسته قیمت مس هستیم.
انتظار میرود در سال ۲۰۲۵ شاهد کسری ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تنی در بازار مس باشیم. این رخداد برخلاف پیشبینیهای اولیه در سال ۲۰۲۵ است که انتظار مازاد تولید داشت. دلیل اصلی این کسری به اختلالات معدن و همچنین کاهش تولید ذوب کنندگان چینی نسبت داده میشود.
کارخانههای ذوب بزرگ چین برای اطمینان از سودآوری و به دلیل کاهش هزینههای تصفیه و پالایش (TC/RCs)، اعلام کردهاند که تولید خود را کاهش خواهند داد، که این امر فشار بر ذخایر مس تصفیهشده را افزایش میدهد.
همچنین موجودی انبارها نیز به کمترین سطح در بیش از یک دهه اخیر رسیده است. موجودی ترکیبی در بورسهای لندن و شانگهای به سطوح بحرانی رسیده و دارایی آنها تنها ۵ روز از مصرف جهانی را پوشش میدهد در حالی که متوسط چند دهه اخیر بیش از ۷ روز است.
تولیدکنندگان بزرگ مس (مانند Codelco در شیلی و شرکتهای آمریکای شمالی) همچنان با مشکلات زیر دستوپنجه نرم میکنند:
- افت عیار سنگ معدن (Declining Ore Grade): در شیلی، عیار سنگ معدن به طور متوسط کاهش یافته است، به این معنی که برای تولید همان مقدار مس، هزینههای استخراج و فرآوری بیشتری مورد نیاز است.
- ریسکهای عملیاتی و سیاسی: تعطیلی ناگهانی معادن بزرگ (مثل پاناما) در سال ۲۰۲۴ نشان داد که ریسکهای ژئوپلیتیکی و محیطی در عملیات استخراج مس، قابل توجه است. همچنین با توجه به رویکرد دولت فعلی ایالات متحده احتمال آشوب و حتی حمله نظامی به این کشورها (خصوصا پاناما) وجود دارد.
برای جبران کسری، نیاز به سرمایهگذاریهای عظیم (چند صد میلیارد دلار تخمین زده میشود) و ساخت پروژههای جدید در ابعاد بزرگ است که فرآیندی زمانبر و پرخطر است.
چشمانداز تقاضا برای مس طی ۱۰ سال آینده
علاوه بر اینکه انتظار میرود طی ۱۰ سال آینده شاهد تنگناهای گسترده برای تولید مس باشیم، تقاضا برای مس به طور فزایندهای رو به افزایش است.
تقاضا برای مس در سه حوزهٔ اصلی در حال افزایش است:
- انرژیهای تجدیدپذیر: پروژههای انرژی خورشیدی و بادی، همراه با توسعه شبکههای هوشمند، به طور مداوم مس بیشتری میطلبند.
- خودروهای برقی (EVs): اگرچه نرخ رشد EV در برخی بازارها تعدیل شده، اما هر خودروی برقی همچنان چندین برابر خودروی احتراق داخلی مس مصرف میکند.
- مراکز داده AI: نیاز به زیرساختهای سرور هوش مصنوعی و سیستمهای خنککننده مایع، یک محرک جدید و شدید برای تقاضای مس است که طی سالهای اخیر تقاضا برای این فلز را بالا نگه میدارند. در واقع همین امروز نیز دلیل آنکه مس از نظر ساختاری وارد کسری شده است، گسترش سریع هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵ بوده است.
با توجه به تمام آنچه گفته شد، انتظار میرود تا سال ۲۰۳۵، تقاضا مس از ۲۶ میلیون تن امروز به بیش از ۴۰ میلیون تن برسد. از این میزان انرژیهای پاک سهم نزدیک به ۵۰ درصدی خواهند داشت و هوش مصنوعی بیش از یک میلیون تن به تقاضای مس اضافه خواهد کرد.
از آنجایی که شروع به کار معادن مس بسیار زمانبر هستند (۱۵ تا ۲۰ سال برای شروع یک معدن مس زمان نیاز است) انتظار میرود طی سالهای اخیر با کسری ساختاری شدیدی در مس مواجه شویم.
سناریوهای مدنظر برای قیمت مس طی سالهای آتی:
مانند همیشه سه سناریو برای حرکت آتی قیمت مس در نظر دارم که حتی بدبینانهترین سناریو نیز صعودی است.
سناریو اول: رشد آهستهتر تقاضا به همراه رشد تولید
در این سناریو احتمالا حباب هوش مصنوعی میترکد و تقاضا برای هوش مصنوعی متعادلتر خواهد شد. همچنین ترکیدن حباب هوش مصنوعی منجر به آن میشود که رکود اقتصادی ایجاد شود.
در این سناریو پیشبینی میکنم که قیمت مس در بدترین حالت به ۸ هزار دلار به ازای هر تن تا ۱۲ هزار دلار به ازای هر تن نوسان کند.
با این همه، در این سناریو همچنان پیش بینی میکنم که تا سال ۲۰۳۵ قیمت مس بالاتر از ۱۵ هزار دلار به ازای هر تن برسد.
سناریو دوم: یک بهبود اقتصادی سریع به همراه کاهش سرعت رشد تولیدات
در این سناریو شاهد یک بهبود سریع اقتصادی هستیم، بهبودی که مجال به تولید کنندگان برای آنلاین کردن تولیدات نمیدهد.
همچنین نرخ بهره بالا به همراه تنشهای سیاسی (حتی انقلاب یا حمله نظامی) منجر به کاهش رشد تولیدات میشود. این وضعیت میتواند کسری ساختاری مس را تا سال ۲۰۳۵ به عدد ۱۲ میلیون تن برساند.
در این سناریو پیش بینی میکنم قیمت مس تا سال ۲۰۳۵ به ۱۸ تا ۲۰ هزار دلار به ازای هر تن برسد (نزدیک به ۲ برابر افزایش قیمت)
سناریوی سوم: فروپاشی همه چیز
در این سناریو پیش بینی میکنم که شاهد یک سقوط اقتصادی به سبک دهه ۱۹۳۰ باشیم. این مساله در کوتاه مدت منجر به کاهش شدید قیمت مس میشود. همچنین ایالات متحده به عنوان بزرگترین مصرف کننده جهان با مشکل مواجه خواهد شد و مصرف را کاهش میدهد اما این مساله جلوی تورم را نخواهد گرفت.
فروپاشی اقتصاد جهانی منجر به یک تورم شدید خواهد شد که میتواند مس را به سطوحی مانند ۳۰ هزار دلار برساند.
در این سناریو همه چیز به کشورهای دیگر (اروپا، ژاپن، چین و هند) وابسته است که چگونه بحران را مدیریت میکنند.
با این همه فارغ از اینکه چه سناریویی در ادامه رخ میدهد، قطعا طی سالهای آینده با کمبود شدید مواد معدنی مواجه خواهیم بود. معکوس شدن روند جهانیسازی و همینطور تنشهای ژئوپلیتیک و سیاسی به این کمبود دامن خواهد زد.
